خونریزی یائسگی از علت تا درمان

خونریزی یائسگی (PMB) به خونریزی واژینالی گفته می‌شود که پس از یک سال از قطع قاعدگی در خانم‌های یائسه رخ می‌دهد. این وضعیت می‌تواند ناشی از علل خوش‌خیم مانند آتروفی واژن یا پولیپ‌های رحمی باشد، اما می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های جدی مانند سرطان آندومتر هم باشد. توجه داشته باشید که بررسی و تشخیص به‌موقع این خونریزی اهمیت زیادی دارد چرا که این موضوع در افزایش شانس درمان نقش بسزایی دارد.

خون یائسگی چه رنگی است

رنگ خونریزی یائسگی بسته به علت آن می‌تواند متفاوت است. خون قرمز روشن نشان‌دهنده خونریزی تازه و فعال است و به دلیل پولیپ‌های رحمی، آتروفی واژن یا حتی سرطان رحم رخ می‌دهد. خون قرمز تیره یا قهوه‌ای خون کهنه‌ای است که مدت بیشتری در رحم یا واژن باقی مانده و می‌تواند ناشی از آتروفی آندومتر یا مشکلات هورمونی باشد. خون صورتی که به طور معمول رقیق‌تر است و مهم‌ترین علت ان هم نوسانات هورمونی یا واژینیت آتروفیک است.

توجه داشته باشید که اگر خونریزی خاکستری رنگ یا دارای بوی نامطبوع باشد نشانه‌ای از عفونت یا مشکلات جدی مانند سرطان باشد و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد. در هر صورت، هر نوع خونریزی پس از یائسگی غیرطبیعی بوده و باید توسط بهترین متخصص زنان در اصفهان ارزیابی شود.

علت خونریزی های دوران یائسگی

خونریزی‌های دوران یائسگی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، که برخی از آن‌ها خوش‌خیم و برخی دیگر نیازمند بررسی‌های پزشکی دقیق‌تر هستند. مهم‌ترین علل شامل موارد زیر است:

آتروفی واژن و آندومتر

با کاهش سطح استروژن پس از یائسگی، بافت‌های واژن و آندومتر نازک‌تر و شکننده‌تر می‌شوند. این نازک شدن منجر به خونریزی خفیف یا لکه‌بینی به‌خصوص پس از رابطه جنسی یا معاینه پزشکی خواهد شد. توجه داشته باشید که این وضعیت که به نام واژینیت آتروفیک نیز شناخته می‌شود با خشکی و سوزش همراه است. استفاده از کرم‌های استروژنی موضعی یا مرطوب‌کننده‌های واژن می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.

پولیپ‌های رحمی یا دهانه رحم

پولیپ‌ها زائده‌های خوش‌خیمی هستند که روی دیواره داخلی رحم یا دهانه رحم رشد می‌کنند. این توده‌ها کوچک و غیرسرطانی‌ بوده اما باعث خونریزی نامنظم، لکه‌بینی یا خونریزی پس از رابطه جنسی خواهد شد. اگرچه علت دقیق تشکیل آن‌ها مشخص نیست، اما تغییرات هورمونی و التهاب مزمن در بروز آن‌ها نقش زیادی دارد. در برخی موارد، پولیپ‌ها به‌طور خودبه‌خود از بین می‌روند اما گاهی هم نیاز به برداشتن دارند.

هایپرپلازی آندومتر

این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که دیواره داخلی رحم (آندومتر) به دلیل افزایش استروژن و کاهش پروژسترون بیش از حد رشد کند. در برخی موارد، این رشد غیرطبیعی می‌تواند به سلول‌های پیش‌سرطانی یا سرطانی تبدیل شود. توجه داشته باشید که هایپرپلازی با خونریزی شدید یا طولانی‌مدت همراه است و نیاز به درمان دارویی یا جراحی دارد. خانم‌هایی که درمان جایگزینی هورمونی بدون پروژسترون دریافت می‌کنند در معرض خطر بیشتری برای این عارضه هستند.

فیبروم‌های رحمی

فیبروم‌ها توده‌های غیرسرطانی هستند که در دیواره رحم رشد می‌کنند که شیوع آن بیشتر در سنین باروری است، اما می‌توانند پس از یائسگی نیز باقی بمانند. در مواردی که فیبروم‌ها همچنان تحت تأثیر استروژن باقی بمانند باعث خونریزی غیرطبیعی خواهد شد. توجه داشته باشید که درمان بستگی به شدت علائم دارد و می‌تواند شامل داروها، جراحی یا روش‌های کمتر تهاجمی مانند آمبولیزاسیون فیبروم باشد.

عفونت‌ها و التهاب‌ها

عفونت‌های دستگاه تناسلی مانند واژینیت آتروفیک یا التهاب دهانه رحم (سرویسیت) ممکن است باعث خونریزی شوند. این شرایط اغلب به دلیل تغییرات هورمونی، کاهش ترشحات طبیعی واژن یا رشد بیش‌ازحد باکتری‌ها و قارچ‌ها ایجاد می‌شوند. از مهم‌ترین علائم آن شامل ترشحات غیرطبیعی، سوزش و خارش است که برای درمان هم آنتی‌بیوتیک‌ها یا داروهای ضدقارچ تجویز می‌شود.

سرطان آندومتر یا دهانه رحم

یکی از جدی‌ترین علل خونریزی پس از یائسگی، سرطان آندومتر یا دهانه رحم است. خونریزی غیرطبیعی، به‌ویژه در زنان مسن اولین نشانه این بیماری است. فاکتورهای خطر شامل چاقی، دیابت، سابقه خانوادگی و مصرف طولانی‌مدت استروژن بدون پروژسترون است. توجه داشته باشید که تشخیص زودهنگام از طریق نمونه‌برداری آندومتر یا پاپ‌اسمیر است.

خونریزی یائسگی چقدر طول میکشد

مدت زمان خونریزی یائسگی به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد و می‌تواند از چند روز تا چند هفته متغیر باشد. در مواردی که خونریزی به دلیل آتروفی واژن یا نوسانات هورمونی رخ می‌دهد که کوتاه‌مدت و سبک است، اما اگر علت آن پولیپ، فیبروم یا سرطان آندومتر باشد طولانی‌تر و شدیدتر خواهد بود. اما در هر صورت خونریزی بعد از یائسگی غیرطبیعی محسوب می‌شود و باید برای بررسی و تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کرد.

راه‌های درمان برای کنترل خونریزی پس از یائسگی

روش‌های درمانی برای کنترل این خونریزی به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد. برخی از روش‌های درمانی به شرح زیر است:

هورمون درمانی

هورمون‌درمانی با تجویز استروژن و پروژسترون به تعادل هورمونی کمک کرده و خونریزی غیرطبیعی را کاهش می‌دهد. این روش بیشتر برای خانم‌هایی استفاده می‌شود که دچار آتروفی آندومتر یا عدم تعادل هورمونی هستند. توجه داشته باشید که مصرف طولانی‌مدت هورمون‌ها باید تحت نظر پزشک باشد چرا که خطراتی مانند لخته شدن خون یا سرطان آندومتر را افزایش دهد.

داروهای ضدالتهابی

داروهایی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن با کاهش تولید پروستاگلاندین‌ها، میزان خونریزی و درد را کم می‌کنند. این داروها به‌ویژه در خانم‌هایی که خونریزی خفیف تا متوسط دارند بسیار مؤثر است. اما استفاده طولانی‌مدت آن عوارضی مانند مشکلات گوارشی و افزایش خطر خونریزی معده را به همراه دارد.

هیستروسکوپی

هیستروسکوپی یک روش تشخیصی و درمانی است که با استفاده از یک لوله باریک مجهز به دوربین، داخل رحم بررسی می‌شود. این روش برای شناسایی و درمان مشکلاتی مانند پولیپ‌های رحمی، فیبروم‌ها و ضخیم‌شدگی آندومتر استفاده می‌شود. در صورت یافتن ضایعات غیرطبیعی، پزشک می‌تواند همزمان آن‌ها را بردارد. این روش کم‌تهاجمی است و نیاز به بستری هم ندارد.

آبلیشن آندومتر

در این روش، لایه داخلی رحم (آندومتر) به‌وسیله گرما، سرما یا انرژی لیزر تخریب می‌شود تا خونریزی کاهش یابد. این روش برای خانم‌هایی که قصد بارداری ندارند مناسب است زیرا بارداری پس از این درمان خطرناک است توجه داشته باشید که آبلیشن آندومتر یک روش دائمی برای کاهش یا توقف خونریزی است.

کورتاژ تشخیصی و درمانی

کورتاژ با برداشتن بافت داخلی رحم، هم برای تشخیص علت خونریزی و هم برای کاهش آن استفاده می‌شود. این روش برای بررسی سرطان، هایپرپلازی آندومتر یا پولیپ‌های رحمی انجام می‌شود. در برخی موارد، کورتاژ می‌تواند خونریزی را موقتاً متوقف کند، اما نیاز به درمان‌های تکمیلی دارد.

میومکتومی

میومکتومی یک روش جراحی برای برداشتن فیبروم‌های رحمی است که ممکن است باعث خونریزی غیرطبیعی شوند. این جراحی می‌تواند از طریق لاپاراسکوپی، هیستروسکوپی یا جراحی باز انجام شود. برخلاف هیسترکتومی، رحم حفظ می‌شود و بیمار می‌تواند باردار شود. توجه داشته باشید که میومکتومی برای خانم‌هایی که هنوز قصد بارداری دارند گزینه مناسبی است.

هیسترکتومی (برداشتن رحم)

هیسترکتومی یک جراحی قطعی برای خانم‌هایی است که دچار خونریزی شدید و مقاوم به درمان هستند. پس جراحی هم قاعدگی به‌طور کامل متوقف می‌شود و فرد دیگر قادر به بارداری نخواهد بود. هیسترکتومی معمولاً به‌عنوان آخرین گزینه درمانی در نظر گرفته می‌شود.

نکته: استرس مزمن می‌تواند تعادل هورمونی را مختل کرده و منجر به مشکلاتی مانند خونریزی غیرطبیعی شود. استفاده از تکنیک‌های آرام‌سازی مانند یوگا، مدیتیشن و تمرینات تنفسی می‌تواند سطح استرس را کاهش دهد. خواب کافی و داشتن یک سبک زندگی سالم تأثیر مهمی در کنترل علائم دارد. در موارد شدید، مشاوره با روانشناس یا متخصص مدیریت استرس توصیه می‌شود.

درنهایت….

خونریزی یائسگی یک علامت غیرطبیعی است که می‌تواند ناشی از عوامل خوش‌خیم مانند آتروفی واژن یا پولیپ‌های رحمی باشد، اما در برخی موارد می‌تواند نشانه بیماری‌های جدی مانند سرطان آندومتر باشد. تشخیص و بررسی به‌موقع این خونریزی از طریق معاینات پزشکی و آزمایش‌های لازم اهمیت زیادی دارد. به همین خاطر خانم‌های یائسه در صورت مشاهده هرگونه خونریزی باید سریعاً به پزشک مراجعه کنند.