کیست های شکلاتی چه تاثیری در باروری دارند؟

کیست های شکلاتی یا اندومتریوما یکی از مشکلاتی است که می تواند برای خانم ها و معمولا تا پیش از شروع دوره یائسگی آن ها رخ دهد. این کیست ها در تخمدان تشکیل می شوند و رشد می کنند. شکل ظاهری آن ها تقریبا مانند کیسه ای است که روی تخمدان قرار می گیرد و محتوای درونی آن را خون تشکیل می دهد. این عارضه به هورمون استروژن وابسته است و از همین رو 5 تا 10 درصد زنانی که در بازه سنی بارداری هستند، درگیر خود می نماید.

کیست شکلاتی چیست؟

با شنیدن نام این کیست ها معمولا توده ای قهوه ای رنگ به ذهن ما می رسد که دور از واقعیت هم نیست. کیست های شکلاتی ظاهری قهوه ای رنگ و قیر مانند دارند که آن ها را بسیار شبیه به شکلات های آب شده کرده است. این کیست ها سرطانی نیستند که در یک یا هر دوی تخمدان ها به صورت تکی یا گروهی تشکیل می شوند. علت تیره رنگ بودن آن ها نیز به مواد و بافتی که داخل خود دارند، ارتباط دارد. بد نیست بدانید که اندازه کیست ها می تواند بین 2 الی 20 سانتی متر باشد.

علائم کیست آندومتریوما

نشانه های ابتلا به این بیماری در هر فرد متفاوت از دیگری است. نکته جالبی که در مورد مبتلایان به این عارضه وجود دارد این است که شدت نشانه ها با بیماری لزوما مرتبط نیست. ممکن است فردی کیست بزرگی داشته باشد اما علائم خاصی در او مشاهده نگردد و در مقابل، خانمی با کیست کوچک، مشکلات زیادی را متحمل شود. با این حال، برخی از علائم کیست آندومتریوم به شرح زیر می باشد.

• ناباروری خانم ها
• قاعدگی نامنظم و همراه با درد
• بوز اختلال در روده و گوارش
• دل درد در دوران پریود
• احساس درد حین برقراری رابطه جنسی
• احساس درد در ناحیه لگن که بی ربط به پریود باشد

چه عللی موجب تشکیل کیست های شکلاتی می شود؟

در این بیماری، بافت مشابه با لایه داخلی رحم (آندومتر) در خارج از رحم رشد می‌کند، مثلاً بر روی تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ، یا سایر بخش‌های لگن. این بافت در هر چرخه قاعدگی خونریزی می‌کند و این خون‌ها در اطراف بافت‌های لگنی جمع می‌شوند که منجر به تشکیل کیست‌های شکلاتی می‌شود. علل اصلی تشکیل کیست‌های شکلاتی عبارتند از:

آندومتریوز

این بیماری موجب رشد غیرطبیعی بافت آندومتر در خارج از رحم می‌شود. این بافت در طول سیکل قاعدگی خونریزی کرده و منجر به تجمع خون در داخل تخمدان‌ها و تشکیل کیست‌های شکلاتی می‌شود.

اختلالات در سیستم ایمنی بدن

در برخی افراد، سیستم ایمنی بدن قادر به شناسایی و از بین بردن بافت آندومتریوزی نمی‌شود، که باعث رشد و گسترش آن در خارج از رحم می‌گردد.

عوامل ژنتیکی

برخی از افراد به دلیل تاریخچه خانوادگی آندومتریوز در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به کیست‌های شکلاتی قرار دارند. احتمال ابتلا به این بیماری در افرادی که بستگان نزدیکشان از آندومتریوز رنج می‌برند، بیشتر است.

ترشح هورمون‌ها

افزایش سطح استروژن می‌تواند باعث تحریک رشد بافت آندومتر خارج از رحم شود و به تشکیل کیست‌های شکلاتی کمک کند. این موضوع به خصوص در دوران باروری یا زمانی که تعادل هورمونی تغییر می‌کند، دیده می‌شود.

قاعدگی‌های دیرهنگام یا طولانی

زنانی که اولین قاعدگی خود را در سنین پایین شروع می‌کنند یا دوره‌های قاعدگی طولانی و سنگین دارند، بیشتر مستعد ابتلا به آندومتریوز و در نتیجه کیست‌های شکلاتی هستند.

ناتوانی در تخلیه خون قاعدگی

در برخی از زنان، خون قاعدگی به جای خروج از رحم، به سمت لگن و سایر قسمت‌های شکم پس می‌رود و باعث رشد بافت آندومتر در این نواحی می‌شود.

کیست‌های شکلاتی معمولاً با درد شکم، درد هنگام رابطه جنسی، مشکلات باروری، و دیگر علائم همراه هستند. تشخیص دقیق و درمان مناسب این کیست‌ها معمولاً نیازمند مشورت با پزشک متخصص است.

احتمال ایجاد این کیست ها برای چه افرادی بیشتر است؟

خانم هایی که هر یک از موارد زیر برای آن ها صدق کند، بیش از سایرین در معرض ابتلا به این عارضه هستند.

• سابقه بیماری آندومتریوز در خانواده (عوامل وراثتی و ژنتیکی)
• پریود عقب گرد
• آسیب دیدگی رحم و اطراف آن
• اختلالاتی که در سیستم ایمنی بدن روی می دهد.

کیست شکلاتی و بارداری

از آن جایی که کیست های شکلاتی در تخمدان تشکیل می شوند، می تواند به این قسمت آسیب بزند و از همین رو باروری خانم ها را دچار مشکل نماید. درمان و برداشتن این کیست ها نیز کمی دشوار است و می تواند تا حد زیادی منجر به آسیب دیدگی تخمدان ها گردد. از سوی دیگر خانم هایی که به این عارضه دچار هستند نسبت به خانم های فاقد کیست، تخمک سالم کمتری دارند و در عوض تخمک هایی با احتمال کم بالغ شدن را دارا هستند.

یکی دیگر از عللی که می تواند قدرت باروری خانم های دارای کیست آندومتریوما را دچار اختلال نماید، داشتن میزان زیادی از هورمون های تحریک کننده فولیکول است که ممکن است ناشی از مشکلاتی باشد که در تخمدان ها وجود دارد. با وجود تمام مواردی که گفته شد، تحقیقات نشان می دهد که باز هم امکان زایمان طبیعی برای درصدی از خانم های مبتلا به کیست شکلاتی وجود دارد. یکی از راه هایی که در این زمینه می تواند به آن ها کمک کند، لقاح مصنوعی یا همان IVF است.

نحوه تشخیص کیست شکلاتی

تشخیص کیست شکلاتی (آندومتریوما) توسط بهترین متخصص زنان در اصفهان با روش‌های زیر انجام می‌شود:

✳️ لاپاراسکوپی: دقیق‌ترین روش تشخیص است که در آن با وارد کردن دوربین به داخل شکم، پزشک مستقیماً کیست را مشاهده و در صورت لزوم نمونه‌برداری می‌کند.

✳️ معاینه بالینی: پزشک با لمس شکم یا لگن، ممکن است توده یا حساسیت غیرطبیعی را احساس کند.

✳️ سونوگرافی: سونوگرافی ترانس‌واژینال یا شکمی، رایج‌ترین روش تصویربرداری برای شناسایی کیست شکلاتی است که می‌تواند وجود کیست و خصوصیات آن را نشان دهد.

✳️ MRI: برای مشاهده دقیق‌تر ساختار کیست و افتراق آن از سایر ضایعات استفاده می‌شود.

✳️ آزمایش خون: این آزمایش گاهی برای تشخیص سطح پروتئین‌های مرتبط با آندومتریوز انجام می‌شود، اما تشخیصی قطعی نیست.

درمان کیست شکلاتی

درمان کیست شکلاتی (آندومتریوما) به شدت بیماری، سن بیمار، علائم و تمایل به بارداری بستگی دارد از جمله روش های درمانی عبارتند از:

درمان دارویی

تجویز داروهای هورمونی که برای کاهش رشد آندومتریوز و علائم آن همچنین داروهای مسکن مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن برای کاهش درد

درمان جراحی

• لاپاراسکوپی: رایج‌ترین روش جراحی برای برداشتن کیست شکلاتی و بافت‌های آندومتریوز است.
• لاپاراتومی: در موارد شدید یا کیست‌های بزرگ‌تر، ممکن است نیاز به جراحی باز باشد.
• هیسترکتومی: در موارد بسیار شدید و در زنانی که تمایلی به بارداری ندارند، ممکن است رحم یا تخمدان برداشته شود.

تغییر سبک زندگی

داشتن ورزش منظم و رژیم غذایی سالم می‌تواند در کاهش علائم مؤثر باشد همچنین پرهیز از استرس و استفاده از روش‌های آرامش‌بخش مانند یوگا و مدیتیشن هم بسیار کمک کننده است.

در نهایت….

کیست شکلاتی یا آندومتریوما، نوعی کیست تخمدانی است که ناشی از رشد بافت آندومتریال خارج از رحم است و معمولاً در تخمدان‌ها ایجاد می‌شود. این کیست‌ها به دلیل وجود خون که در داخل آن‌ها جمع می‌شود، به رنگ قهوه‌ای یا شکلاتی دیده می‌شوند. علائم شایع آن شامل درد شدید لگنی، مشکلات باروری و خونریزی غیرعادی است. درمان این نوع کیست ها بسته به شدت بیماری شامل داروهای هورمونی، جراحی یا ترکیبی از این روش‌ها است.